Program pracowni technik łączonych

Katedra Grafiki Warsztatowej
Wydział Grafiki i Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych im. Wł. Strzemińskiego w Łodzi

Od swojego powstania grafika artystyczna zawsze zamknięta w rygorach narzuconych obowiązującymi zasadami druku, związana konwencjami przypisywanych jej funkcji, przez wieki utrwalała pogląd, że jest dziedziną sztuki, która nie uczestniczy w głównym nurcie ksaztałtującym tendencje i trendy artystyczne.

Ograniczenia techniczne pozwalały dysponować dość wąskim, hermetycznym zestawem środków wyrazu, a to jednak za mało, aby w znaczacy sposób wpływać na zjawiska i procesy zachodzące w sztuce. Artystycznej grafice pozostawała rola wtórna, potwierdzania, rozpowszechnianiania lub tylko reprodukwania wartości estetycznych ujawnionych już w malarstwie. Artysta tworzący w ściśle wyznaczonych ramach warsztatowych musiał poszukiwać oryginalności i najwyższej jakość swoich dzieł w sprawności manualnej, mistrzowskim opanowaniu narzędzia i perfekcji druku. Dlatego też doskonałość warsztatowa stała się głównym wyznacznikiem walorów estetycznych dzieł tej dyscypliny sztuki. Pojawjające się faktyczne wartości artystyczne, przygłuszone techniczną wirtuozerią z trudem się przebijały, a jeśli przynosiły swoim autorom zasłużone uznanie to często było ono mocno spóźnione.

W oczywisty sposób, stawiało to grafikę na mniej prestiżowej pozycji, pośrod wiodących dziedzin sztuki, w których wyraz artystyczny nie był pod taką dużą presją techniczną (malarstwo, rysunek, rzeźba).

Paradoksalnie dopiero pojawienie sie obrazu wygenerowanego elektronicznie, a wiec w największym stopniu zdominowanego procesem technicznym, ale równocześnie przynoszącego bardzo szerokie nieznane dotąd możliwości, zmieniło ten stan rzeczy.

Rozwój i szybkie upowszechnienie nowych metod wymusiło konieczność weryfikacji funkcji historycznie przypisanych grafice. W wyniku czego zmienić musiały się również od dawna utarte przekonania i poglądy wyznaczające cele i zakres takiej artystycznej wypowiedzi.

Grafika komputerowa pomimo zasadniczych różnic dołączyła do tradycyjnych technik, co zburzyło dotychczasowe reguły identyfikujące druk artystyczny. Okazało się na przykład, że grafika nie musi być konsekwencją istnienia realnej matrycy, użycie koloru nie zawsze wiąże się z przygotowaniem oddzielnych form drukowych, może nie istnieć problem pasowania, ilości egzemplarzy, kolejności odbitek czy formatu (który osiąga też rozmiary monumentalne). Jednak najważniejsze wydaje sie to, że proces druku przestał wymagać już aktywnego udziału artysty. Jeśli tak powstające dzieło również należy do grafiki warsztatowej, konieczne jest redefiniowanie starego pojęcia.

Patrząc na otwierający się i wzbogacany o nowe technologie warsztat, a także zmieniającą się świadomość twórców, możemy już dzisiaj z całą pewnością stwierdzić, że ta dziedzinina sztuki przekroczyła ramy wyznaczone regułami klasycznych technik drukarskich. Stała się nowoczesną materią artystyczną stawiającą nowe wyzwania - mówienie o współczesnych problemach współczesnymi środkami.

Obecne tendencje w sztuce naznaczone priorytetem oryginalności, indywidualizmu, a czasem nawet skrajnego subiektywizmu wywierają presję również na grafikę artystyczną, domagając się od twórców wyjątkowych obrazów o niespotykanych, unikalnych cechach, a więc ciągłego poszukiwania i eksperymentowania.

Bogactwo ciągle pojawiających się nowości technologicznych szybko wchłanianych przez graficzny warsztat daje szansę realizacji tych celów. Możliwość korzystania z dużo szerszego wachlarza rozwiązań technicznoformalnych jest dla twórców otwarciem inspirującej przestrzeni do nowatorskich działań twórczych, realizacji śmiałych koncepcji i kształtowania własnego języka artystycznej wypowiedzi.

W poszukiwaniach i graficznym eksperymentowaniu pierwszoplanową rolę odgrywa proces łączenia technik, który stwarza idealne warunki i praktycznie nieograniczone możliwości penetracji formalno-stylistycznych. Pozwala to grafice artystycznej wyjść poza przypisane jej standardy i narzucać własny wyraz artystyczny, właściwy estetyce naszych czasów. Z pewnością dlatego metoda ta cieszy się powszechną akceptacją i tak dużą popularnością wśród twórców.

Szerokie otwarcie na nowości technologiczne i metodyczne druku artystycznego jest napewno właściwą odpowiedzią na zapotrzebowanie współczesnej kultury wizualnej, jednak tylko wtedy gdy nie odcina sie od ciągłości dziedziczenia wartości, które kształtowały sztukę europejską. Pozbawienie bazy wielowiekowego dorobku w przedstawianiu świata widzialnego i odczuwalnego mogłoby trywializować artystyczny przekaz i sprowadzać go na najniższe poziomy artystycznej rzeczywistości. To właśnie zachowanie aksjologicznej niezmienności pozwala grafice artystycznej zajmować dzisiaj ważną i znaczącą pozycję w sztuce. Jest to też jednym z głównych założeń na którym oparty jest program dydaktyczny Pracowni Technik Grafiki Warszatowej.